آیا میدانستید که اگر پلیاستیشن 5 دارید، نمیتوانید بازی Grand Theft Auto 4 را تجربه کنید؟
همچنین امکان اجرای اولین نسخه GTA و بستههای الحاقی آن، یا GTA 2، یا اسپینآفهای Liberty City Stories و Vice City Stories، یا بستههای الحاقی GTA 4 یعنی The Lost and Damned و The Ballad of Gay Tony را ندارید. و بازیهای Grand Theft Auto Advance و Chinatown Wars را هم باید فراموش کنید.
با احتساب بستههای الحاقی اصلی، 16 بازی GTA (که به زودی 17 خواهد شد) وجود دارد و 11 مورد از آنها در پلتفرم فعلی پلیاستیشن، که بیشترین ارتباط را با GTA دارد، کاملاً غیرقابل دسترس هستند.
این وضعیت در دنیای بازیهای ویدیویی چندان عجیب نیست، جایی که آثار هنری با پیشرفت فناوری هر هفت تا ده سال عملاً از بین میروند. البته از نسل PS4 به بعد، اوضاع بسیار بهتر شده و سازگاری با نسخههای قبلی به یک استاندارد تبدیل شده است. اما در بیشتر تاریخ خود، فرهنگ بازیهای ویدیویی همواره نیازمند نجات از منسوخ شدن تکنولوژیکی بوده است.
اما این وضعیت برای یکی از محبوبترین و از نظر فرهنگی مهمترین سری بازیهای تمام دوران، عجیب است. برای یک سری با جایگاه عظیم Grand Theft Auto، معمولاً تلاشی برای قابل بازی نگه داشتن و در دسترس قرار دادن نسخههای قدیمیتر صورت میگیرد – عمدتاً به این دلیل که طرفداران به اندازهای زیاد هستند که میتوان از آن کسب درآمد کرد.
به عنوان مثال، The Legend of Zelda را در نظر بگیرید. تنها شش مورد از 21 بازی اصلی Zelda در پلتفرم فعلی نینتندو، یعنی Switch 2، در دسترس نیستند (پنج مورد از آنها به دلیل تنظیمات چند صفحهای که بازسازیشان دشوار است). یا Final Fantasy چطور؟ از 16 بازی شمارهگذاری شده Final Fantasy که 36 سال را در بر میگیرد، تنها دو مورد را نمیتوان در PS5 بازی کرد، و یکی از آنها یک MMO 24 ساله است. بسیاری از اسپینآفها نیز در دسترس هستند.
وضعیت GTA بسیار متفاوت است. تنها بازیهایی که راکاستار به حفظ آنها در تمام سختافزارهای نسل فعلی اهمیت داده است، GTA 5، همراه پردرآمد آن GTA Online، و سهگانه کلاسیک دوران PS2 اوایل دهه 2000 هستند: GTA 3، Vice City و San Andreas. وضعیت در PC و Xbox کمی بهتر از PS5 است؛ GTA 4 و بستههای الحاقی آن هنوز در آن پلتفرمها در دسترس هستند (به لطف تلاش مهندسان سازگاری با نسخههای قبلی مایکروسافت، در مورد Xbox).
در همین حال، بازیهای دوبعدی که همه چیز را شروع کردند، اکنون کاملاً غیرقابل دسترس هستند. برای بازی کردن آنها، یا باید دیسکهای اصلی را پیدا کنید تا روی یک کنسول پلیاستیشن قدیمی بازی کنید یا نسخههای غیرقانونی PC را تهیه کرده و با مادهای جامعه آن را تطبیق دهید. همین امر در مورد بازیهای دستی GTA Advance و Vice City Stories نیز صدق میکند. چند اسپینآف دستی دیگر، Liberty City Stories و Chinatown Wars، به طور تصادفی در تلفنهای همراه قابل بازی هستند.
اکثر توسعهدهندگان بازی در بالاترین سطح صنعت – استودیوهایی که میتوان آنها را همرده راکاستار دانست، مانند نینتندو، بتسدا یا بلیزارد – به حفظ کاتالوگهای قدیمی خود به عنوان یک خدمت اجتماعی و منبع درآمد افتخار میکنند. اما رویکرد راکاستار نسبت به موفقیتهای گذشتهاش در بهترین حالت مبهم به نظر میرسد.
سرنوشت سهگانه کلاسیک «دنیای سهبعدی» شاید حتی گویاتر از بازیهایی باشد که راکاستار به سادگی آنها را رها کرده است. GTA 3 و دنبالههای آن موفقیتهای عظیمی بودند که تأثیرات عمیقی بر این رسانه گذاشتند که حتی ربع قرن بعد نیز احساس میشوند. اما به نظر میرسد راکاستار زمان و توجه کمی را صرف انتشار مجدد آنها در سال 2021 در Grand Theft Auto: The Trilogy — The Definitive Edition کرده است. پارک های دیدنی کار بازسازی برونسپاری شده از نظر فنی ناتمام و از نظر هنری نامنظم بود.
تضاد با نحوه برخورد سایر استودیوها با بازیهای همدوره – به عنوان مثال، بازسازی مجلل The Elder Scrolls 4: Oblivion توسط بتسدا در سال 2025 – بسیار آشکار است. و این نشاندهنده آن بود که راکاستار از واکنش تند طرفداران به The Trilogy غافلگیر شده بود. از آن زمان بهبودهایی از طریق پچها صورت گرفته است، اما راکاستار برای مدت کوتاهی به ما اجازه داد تا ببینیم که واقعاً به بازیهای کلاسیک خود اهمیت نمیدهد و انتظار هم ندارد که ما اهمیت بدهیم.
ریشه این اختلاف ممکن است در این باشد که راکاستار و رابطه آن با سری بازیهایی که آن را تعریف کردهاند، در طول سالها بسیار تغییر کرده است. در دهه 2000 و تا دهه 2010، راکاستار از بهرهبرداری از محبوبیت این سری با جریان ثابتی از نسخههای جدید خجالت نمیکشید. از 16 نسخه GTA تا به امروز، 14 مورد در 12 سال اول این سری عرضه شد. در 17 سال پس از آن، ما تنها دو بازی GTA داشتهایم که به زودی سه خواهد شد. (و این در صورتی است که GTA 5 و Online را به طور معنیداری جداگانه در نظر بگیرید.)
این تغییر آنقدر چشمگیر و ناگهانی است که تنها تا حدی میتوان آن را با افزایش هزینه و پیچیدگی توسعه بازی توضیح داد. عوامل دیگری نیز وجود دارد: به ویژه تغییر راکاستار از یک توسعهدهنده چند استودیویی و چند پروژهای به یک غول جهانی که در هر زمان روی یک پروژه عظیم کار میکند، اختصاص منابع بعدی آن به Red Dead Redemption 2، و کشف یک جریان درآمد جدید عظیم در قالب GTA Online.
اما همراه با این تغییرات، تغییری در نگرش نسبت به خود GTA نیز رخ داده است. راکاستار زمانی این سری را به عنوان یک برند بازی همیشه حاضر، مانند EA Sports یا Call of Duty، میدید که حفظ یک ریتم ثابت از نسخههای جدید با دامنه متفاوت در هر نوع پلتفرم بازی، کلید حفظ محبوبیت آن بود. اکنون، این بیشتر شبیه یک Elder Scrolls است، جایی که کمیابی، حس یک رویداد، مقیاس و کیفیت انکارناپذیر از اولویتها هستند.
در این زمینه، فکر میکنم راکاستار از آنچه GTA قبلاً بود، شرمنده شده است. راکاستار نمیخواهد بازی کردن عناوینی مانند GTA 2 یا Vice City Stories را برای شما آسان کند، زیرا آنها با دیدگاه فعلی راکاستار از GTA مطابقت ندارند. اما این یک تفکر کوتهبینانه است.
طرفداران
